{"id":2186,"date":"2020-11-25T11:54:40","date_gmt":"2020-11-25T10:54:40","guid":{"rendered":"https:\/\/agora.xtec.cat\/cfacanovelles\/?p=2186"},"modified":"2025-10-06T16:52:04","modified_gmt":"2025-10-06T14:52:04","slug":"el-cami-de-la-salud","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/agora.xtec.cat\/cfacanovelles\/educacio-per-a-la-salut\/el-cami-de-la-salud\/","title":{"rendered":"Unitat 1 La salut. La c\u00e8l\u00b7lula"},"content":{"rendered":"<h4>\u00bfQu\u00e8 vol dir estar malalt? \u00bfQu\u00e8 \u00e9s la Salut?<\/h4>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Helvetica, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">L\u2019any 1947 l\u2019Organitzaci\u00f3 Mundial de la Salut (<\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Helvetica, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><b>OMS<\/b><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Helvetica, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">) <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Helvetica, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">defineix la salut com:<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\">\u201c<span style=\"font-family: Helvetica, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\"><b>La salut \u00e9s un estat de benestar f\u00edsic, mental i social total, i no exclusivament l\u2019abs\u00e8ncia de malaltia.\u201d<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"justify\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Helvetica, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">Mantenir la salut dep\u00e8n de molts factors. Alguns no depenen de nosaltres, com els factors hereditaris i els accidents imprevisibles. <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Helvetica, serif;\"><span style=\"font-size: medium;\">Hi ha, per\u00f2, molts comportaments que poden ajudar a conservar l\u2019estat de salut. El conjunt d\u2019aquestes conductes \u00e9s el que coneixem com a <span style=\"font-size: large; color: #0000ff;\"><b>medicina preventiva<\/b><\/span>: prendre les precaucions necess\u00e0ries per evitar la malaltia.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading2\">\n<h3 id=\"Classificaci\u00f3_de_les_malalties\">Classificaci\u00f3 de les malalties<\/h3>\n<\/div>\n<p>De l&#8217;estudi de les diferents classificacions de les malalties s&#8217;encarrega una branca de la medicina anomenada\u00a0<a title=\"Nosologia\" href=\"https:\/\/ca.wikipedia.org\/wiki\/Nosologia\">nosologia<\/a>.<\/p>\n<p>Hi ha diverses maneres de classificar les malalties. No obstant aix\u00f2, a causa de la constant evoluci\u00f3 de la medicina, aquestes classificacions no s\u00f3n est\u00e0tiques. Les malalties poden ser classificades, per exemple, segons les seves causes (classificaci\u00f3\u00a0<a title=\"Etiologia\" href=\"https:\/\/ca.wikipedia.org\/wiki\/Etiologia\">etiol\u00f2gica<\/a>), dels seus s\u00edmptomes (classificaci\u00f3 nosogr\u00e0fica) o segons les funcions o els \u00f2rgans afectats (classificaci\u00f3 funcional).<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"YouTube video player\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/cY2n3q1oswU?si=HVRo-TJLMdX1uCq7\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/p>\n<div class=\"mw-heading mw-heading3\">\n<h3 id=\"Classificaci\u00f3_segons_la_causa\"><span id=\"Classificaci.C3.B3_segons_la_causa\"><\/span>Classificaci\u00f3 segons la causa<\/h3>\n<\/div>\n<p>Un exemple de classificaci\u00f3 etiol\u00f2gica seria:<\/p>\n<ul>\n<li>Malalties causades per agents f\u00edsics:\u00a0<a title=\"Fred (temperatura)\" href=\"https:\/\/ca.wikipedia.org\/wiki\/Fred_(temperatura)\">fred<\/a>,\u00a0<a title=\"Calor\" href=\"https:\/\/ca.wikipedia.org\/wiki\/Calor\">calor<\/a>, etc<\/li>\n<li>Malalties infeccioses: s\u00f3n aquelles causades per agents infecciosos transmissibles, com poden ser els\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Eubacteris\" href=\"https:\/\/ca.wikipedia.org\/wiki\/Eubacteris\">eubacteris<\/a>, els\u00a0<a title=\"Virus\" href=\"https:\/\/ca.wikipedia.org\/wiki\/Virus\">virus<\/a>\u00a0i els\u00a0<a title=\"Pri\u00f3\" href=\"https:\/\/ca.wikipedia.org\/wiki\/Pri%C3%B3\">prions<\/a>.\n<p><figure class=\"figure wp-caption alignright\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"\" src=\"https:\/\/cdn.pixabay.com\/photo\/2020\/03\/23\/00\/36\/coronavirus-4958989_1280.jpg\" alt=\"Coronavirus, Corona, Virus, Covid-19\" width=\"354\" height=\"236\" \/><figcaption class=\"wp-caption-text\">Coronavirus, Corona, Virus, Covid-19<\/figcaption><\/figure><\/li>\n<li>Malalties parasit\u00e0ries: estretament relacionades amb les malalties infeccioses, encara que\u00a0<i>stricto sensu<\/i>\u00a0no se les pot considerar com a tals, s\u00f3n aquelles causades per\u00a0<a title=\"Entomopatogen\" href=\"https:\/\/ca.wikipedia.org\/wiki\/Entomopatogen\">entomopatogens<\/a>,\u00a0<a title=\"Protozous\" href=\"https:\/\/ca.wikipedia.org\/wiki\/Protozous\">protozous<\/a>,\u00a0<a title=\"Fongs\" href=\"https:\/\/ca.wikipedia.org\/wiki\/Fongs\">fongs<\/a>\u00a0i\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Cucs\" href=\"https:\/\/ca.wikipedia.org\/wiki\/Cucs\">cucs<\/a>.<\/li>\n<li>Malalties gen\u00e8tiques: s\u00f3n les causades per la pres\u00e8ncia o abs\u00e8ncia de\u00a0<a title=\"Gen\" href=\"https:\/\/ca.wikipedia.org\/wiki\/Gen\">gens<\/a>\u00a0que afecten l&#8217;<a class=\"mw-redirect\" title=\"ADN\" href=\"https:\/\/ca.wikipedia.org\/wiki\/ADN\">ADN<\/a>\u00a0del pacient.<\/li>\n<li>Malalties t\u00f2xiques: s\u00f3n les causades per l&#8217;exposici\u00f3 a toxines mediambientals, com per exemple, els metalls pesants.<\/li>\n<li>Malalties nutricionals: s\u00f3n les causades per la manca o la defici\u00e8ncia de determinats nutrients. Tamb\u00e9 hi ha les malalties causades per ferides, malformacions, o des\u00fas de parts del cos.<\/li>\n<li>Malalties autoimmunit\u00e0ries: s\u00f3n aquelles en qu\u00e8 el\u00a0<a title=\"Sistema immunitari\" href=\"https:\/\/ca.wikipedia.org\/wiki\/Sistema_immunitari\">sistema immunitari<\/a>\u00a0de l&#8217;afectat ataca els teixits del seu propi cos.<\/li>\n<li>Malalties traum\u00e0tiques: causades per xocs psicol\u00f2gics o f\u00edsics, cremades, etc.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h3 id=\"firstHeading\" class=\"firstHeading mw-first-heading\"><span class=\"mw-page-title-main\">C\u00e8l\u00b7lula<\/span><\/h3>\n<p>Una\u00a0<b>c\u00e8l\u00b7lula<\/b>\u00a0(del\u00a0<a title=\"Llat\u00ed\" href=\"https:\/\/ca.wikipedia.org\/wiki\/Llat%C3%AD\">llat\u00ed<\/a>\u00a0<i>cellula<\/i>, diminutiu de\u00a0<i>cella<\/i>, &#8216;<a class=\"mw-redirect\" title=\"Habitaci\u00f3\" href=\"https:\/\/ca.wikipedia.org\/wiki\/Habitaci%C3%B3\">cel\u00b7la&#8217;<\/a>) \u00e9s la unitat b\u00e0sica\u00a0<a title=\"Morfologia (biologia)\" href=\"https:\/\/ca.wikipedia.org\/wiki\/Morfologia_(biologia)\">estructural<\/a>\u00a0i\u00a0<a title=\"Fisiologia\" href=\"https:\/\/ca.wikipedia.org\/wiki\/Fisiologia\">funcional<\/a>\u00a0de tot\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"\u00c9sser viu\" href=\"https:\/\/ca.wikipedia.org\/wiki\/%C3%89sser_viu\">\u00e9sser viu<\/a>\u00a0i, de fet, l&#8217;element m\u00e9s petit que es pot considerar viu. Els organismes es poden classificar en\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Unicel\u00b7lulars\" href=\"https:\/\/ca.wikipedia.org\/wiki\/Unicel%C2%B7lulars\">unicel\u00b7lulars<\/a>\u00a0o\u00a0<a class=\"mw-redirect\" title=\"Pluricel\u00b7lulars\" href=\"https:\/\/ca.wikipedia.org\/wiki\/Pluricel%C2%B7lulars\">pluricel\u00b7lulars<\/a> segons el seu nombre de c\u00e8l\u00b7lules.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<figure class=\"figure wp-caption alignnone\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/thumb\/1\/1a\/Biological_cell.svg\/960px-Biological_cell.svg.png\" alt=\"Fitxer:Biological cell.svg\" width=\"434\" height=\"264\" \/><figcaption class=\"wp-caption-text\">Diagrama d&#8217;una c\u00e8l\u00b7lula animal, (1. Nucl\u00e8ol, 2. Nucli, 3. Ribosoma, 4. Ves\u00edcula, 5. Reticle endoplasm\u00e0tic rug\u00f3s, 6. Aparell de Golgi, 7. Citosquelet (microt\u00fabuls), 8. Reticle endoplasm\u00e0tic llis, 9. Mitocondri, 10. Vac\u00faol, 11. Citoplasma, 12. Lisosoma. 13. Centr\u00edols.<\/figcaption><\/figure>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"YouTube video player\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/u9zlcKU4ino?si=FeyWmyibB2CYCF7x\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h4>Ara fes aquest formulari<\/h4>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/docs.google.com\/forms\/d\/e\/1FAIpQLSdDobAS0UUxahmi6ajtqCJbSXJYkKCjue-KbRd3Z_ljYF4wzg\/viewform?embedded=true\" width=\"640\" height=\"4870\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\">S&#8217;est\u00e0 carregant\u2026<\/iframe><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00bfQu\u00e8 vol dir estar malalt? \u00bfQu\u00e8 \u00e9s la Salut?<br \/>\nL\u2019any 1947 l\u2019Organitzaci\u00f3 Mundial de la Salut (OMS) defineix la salut com:<br \/>\n\u201cLa salut \u00e9s un estat de benestar f\u00edsic, mental i social total, i no exclusivament l\u2019abs\u00e8ncia de malaltia.\u201d<br \/>\nMantenir la salut dep\u00e8n de molts factors. Alguns no&hellip;  <a href=\"https:\/\/agora.xtec.cat\/cfacanovelles\/educacio-per-a-la-salut\/el-cami-de-la-salud\/\" title=\"Read Unitat 1 La salut. La c\u00e8l\u00b7lula\">Llegeix m\u00e9s\u00bb<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0,"footnotes":""},"categories":[104],"tags":[],"class_list":["post-2186","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-educacio-per-a-la-salut"],"post_mailing_queue_ids":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/agora.xtec.cat\/cfacanovelles\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2186","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/agora.xtec.cat\/cfacanovelles\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/agora.xtec.cat\/cfacanovelles\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agora.xtec.cat\/cfacanovelles\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agora.xtec.cat\/cfacanovelles\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2186"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/agora.xtec.cat\/cfacanovelles\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2186\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6212,"href":"https:\/\/agora.xtec.cat\/cfacanovelles\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2186\/revisions\/6212"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/agora.xtec.cat\/cfacanovelles\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2186"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/agora.xtec.cat\/cfacanovelles\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2186"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/agora.xtec.cat\/cfacanovelles\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2186"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}